Kościół pw. św. Jakuba w Chwalisławiu

chwalislawKościół p.w. św. Jakuba Apostoła został wybudowany na miejscu starszej świątyni (którą rozebrano) w latach 1722 – 1726 na zlecenie opata Gerarda Woywody. Cystersi z Kamieńca Ząbkowickiego prowadzili wówczas akcję budowy nowych kościołów wiejskich na terenie swoich dóbr. Nowy kościół w Chwalisławiu konsekrowano w 1732 r.
W późniejszym okresie był kilkakrotnie odnawiany. W latach 1964 – 1966 wymieniono pokrycie dachowe oraz przeprowadzono remont wieży. W 1972 r. założono nową instalację elektryczną, dokonano ankrowania murów, przeprowadzono remont 8 -głosowych organów i konserwacje bocznego ołtarza oraz wprowadzono nową polichromię wnętrza.
Od 1985 roku do 1990 r. trwała dalsza renowacja, naprawa poszycia dachowego, malowanie wnętrz i elewacji zewnętrznej, dokonywana przez brygadę budowlaną ze Złotego Stoku. Założono nową instalacje elektryczną chowając ją równocześnie pod tynk.
Posadzka kościoła pierwotnie wyłożony była piaskowcem i cegłą, z częściowym wykorzystaniem starych płyty nagrobkowych. W 1998 roku położono nową marmurową posadzkę wg projektu S. Gołdyna. Potrzebny marmur został sprowadzony z kamieniołomów znajdujących się w Stroniu Śląskim.
W tym samym czasie zostały ufundowane nowe ławki do kościoła.
Kolejna inwestycją było wybudowanie w latach 2000 – 2001 kaplicy przedpogrzebowej.
Na wyposażeniu kościoła znajduje się renesansowy kielich mszalny, wykonany z pozłacanego srebra, a datowany na rok 1627 r.
Kościół jest jednonawowy, z kwadratowym prezbiterium, z wieżą od zachodu. Z zewnątrz cechuje go surowa tektoniczność wyrażona w skromnych podziałach ramowych i kubicznym rozczłonkowaniu bryły, nad którą dominuje pojedyncza wieża. Kościół posiada czteroprzęsłowe wnętrze z wyodrębnionym prezbiterium. Trzy przęsła nawy i czwarte przęsło zabudowane emporą organową. Występują tu także dodatkowe wejścia boczne w przęśle środkowym, które sugerują poprzeczną oś symetrii. Kościół sklepiony jest w nawie kolebką bez lunet, która podzielona jest na przęsła gurtami i przywodzi na myśl sklepienia żaglaste. Chór mocno wyeksponowany ale z zachowaną proporcją w stosunku do ołtarza głównego.
Warto wspomnieć, że pierwotny, wcześniejszy kościół, który stał na tym samym miejscu, a rozebrany w latach 1722 – 1726 z zachowanych przekazów „był mały, ciemny i dwuczęściowy z wąską belkową architekturą między bogatym ornamentowym obramowaniem”.
Do obecnego nowego kościoła przeniesiono ołtarz główny, który dzisiaj jako ołtarz boczny dekoruje świątynie. Szczególną uwagę zwraca ołtarz główny, jednoczęściowy, barokowy, niearchitektoniczny. Wykonany ok. 1750 r. przez artystów z „kręgu kamienieckiego”. Całość z drewna polichromowanego imitującego zielony marmur, upiększony delikatnymi zdobieniami małżowinowymi. W centralnej części ołtarza, w bogato zdobionej niszy postać patrona kościoła św. Jakuba Apostoła.
Na południowej ścianie, w barokowej oprawie umieszczony został późnogotycki tryptyk św. Anny z poł. XV w. w formie płaskorzeźby.
Organy pochodzą ze znanej świdnickiej firmy Schlag & Söhne z II poł. XVIII w. Instrument jest 8-głosowy, a prospekt organowy bardzo prosty.
Obrazy drogi krzyżowej pochodzące z II poł. XVIII w., zostały odnowione w 1962 r. Przy tej okazji zmieniono m.in. napisy z języka niemieckiego na język polski.